Europese energiemarkt blijft chaotisch

22 januari 2018

Situatie Europese energiemarkt

Chaos blijft, digitale transformatie nutsbedrijven noodzakelijk 

Sinds 1999 maakt consultancybedrijf Capgemini een analyse van de energiemarkt in Europa. Alleen kijkt Colette Lewiner, Energy and Unitilities senior advisor bij Capgemini en bezieler van het rapport, nu voor de eerste keer verder dan de Europese grenzen. Het rapport werd voor de eerste keer uitgebracht als analyse van de wereldenergiemarkt. 

Onder andere Perry Stoneman, Executive Vice President en Utilities Global Sector Leader bij Capgemini, vervoegde daarom het team. 

Energietransitie binnen 10 jaar volbracht

Uit het rapport blijkt volgens Lewiner dat de energietransitie binnen 10 jaar voltooid zal zijn. Maar we mogen ons wel verwachten aan een hindernissenparcours en niet alle regio’s zullen de trip op dezelfde manier meemaken en deze zal anders verlopen per regio. Daarom roept Lewiner ook op om interregionaal samen te werken en van elkaar te leren. “Iedereen staat voor dezelfde uitdagingen. We moeten er dus samen door.” 

Stoneman verwondert zich naar aanleiding van het rapport vooral over de scherpe daling van de Levelized Cost of Electricity (LCOE) van energie uit hernieuwbare bronnen. Deze LCOE is een methode om de totaalkost van energieproductie uit verschillende bronnen te berekenen en zo met elkaar te kunnen vergelijken. Dat de kostprijs van hernieuwbare energieproductie daalt, is geweten. Dat deze zo snel daalt, verbaast Stoneman.

Lewiner kijkt vooruit en verwacht dat deze evolutie zich zal verderzetten: “Momenteel is de kostprijs van onshore hernieuwbare energieproductie 25 tot 60 dollar per MWh. Deze zal tegen 2025 nog verder dalen, naar schatting met 30%. Offshore wind is duurder, zo’n 170 dollar per MWh maar ook deze daalt. En wat zonne-energie betreft, daar overtreffen de grote projecten de stoutste verwachtingen. In Chili en Saudi-Arabië zijn er projecten met een LCOE van 25 tot 30 dollar/MWh. In Europa zitten we nog aan 60 dollar maar we verwachten een daling met nog 50% over de volgende 10 jaar.”

overzicht van het aandeel hernieuwbare energie in het totale energieaanbod, per land en Europees

Grafiek: overzicht van het aandeel hernieuwbare energie in het totale energieaanbod, per land en Europees. Uit deze grafiek blijkt dat België nog een stuk verwijderd is van de doelstelling 2020 (groene bol).

 

Technologie blijft zich verder ontwikkelen

Wereldwijd valt de ontwikkeling van technologie om energie te produceren, op. Zeker in hernieuwbare energie maar ook in traditionele productie worden stappen gezet. In windenergie bijvoorbeeld slaagt men er in om windturbines groter, hoger en efficiënter te maken. Ook de technologie voor energieproductie uit de zon blijft verbeteren. “Dat stemt ons hoopvol,” zegt Lewiner, “maar er blijven 2 grote problemen: hernieuwbare energieproductie blijft een intermitterende productie. De opslagcapaciteit moet zich dus evenredig ontwikkelen. En het blijft een decentraal gegeven waarvoor je veel oppervlakte nodig hebt. In regio’s met woestijnen is dat misschien geen probleem maar in het dichtbevolkte Europa is dat toch een uitdaging.”

Onder andere door deze technologische verbeteringen daalde de energieprijs het afgelopen jaar. In de Verenigde Staten zette men verder in op schaliegas. De prijs van een vat olie zakte van 50 dollar per barrel naar 30 euro per barrel. 

Wereldwijd zet men in op grote projecten met hernieuwbare energie. Stoneman: “In Californië en Australië bijvoorbeeld komen er niet alleen grote productieprojecten bij maar ontwikkelt men gelijktijdig ook het omliggende elektriciteitsnet. Grote energieprojecten worden een consistente trend maar alomtegenwoordig zijn ze vooralsnog niet.”

 

Klimaatakkoord als motor

Uiteraard speelt het klimaatakkoord tijdens COP21 in Parijs een belangrijke rol. “Maar de vrijwillige maatregelen die de verschillende landen er voorstelden, volstaan niet,” waarschuwt Lewiner. “In Europa heeft men in de 2020-verordening ingezet op 3 pistes: hernieuwbare energie, broeikasgassen en energie-efficiëntie. Naar mijn gevoel was dat de verkeerde strategie want de 3 doelstellingen waren onderling niet verbonden en er was geen hiërarchie. Men had enkel de reductie van broeikasgassen als doel moeten stellen en de andere doelen en maatregelen daar aan ophangen. Iets wat ze met de 2030-verordening nu wel doen.” 

Wereldwijd ziet Stoneman verschillende snelheden in de energietransitie: “Ondanks Trump gaan individuele staten en steden wel verder met de ontwikkeling van hun hernieuwbare energieprojecten. In Azië zien we dan weer een veel diffuser beeld. Sommige landen zetten daar nog in op nieuwe steenkoolprojecten om in de stijgende vraag te voorzien. Australië is nog voor 84% afhankelijk van steenkool maar zij zouden wel snel kunnen omschakelen omdat ze zelf veel natuurlijk gas ter beschikking hebben.”

Stoneman is vooral benieuwd wat er zal gebeuren op de eilanden die in 2017 schade opliepen door de orkanen in het Caraïbisch gebied en de VS. “Ook de energieproductie en -distributie werd er getroffen. Zullen deze landen deze gebeurtenis als een kans zien om hun traditionele centrales en netwerken om te schakelen, of niet? Wat daar gebeurt, zal een interessante indicatie zijn voor de manier waarop de energiemarkt wereldwijd kan veranderen.”

 

Nood aan slimmere energiedistributie

In al die evoluties en wijzigingen vinden Lewiner en Stoneman de transitie van de energiedistributie de belangrijkste. “De distributie heeft de meeste impact van de decentrale productie door hernieuwbare bronnen. Het is op het net dat alle input samenkomen en beheerd moeten worden. We hebben dus dringend nood aan een slimmer net en een slimmere distributie.”

 

Opslagcapaciteit blijft de flessenhals

Hoewel de kostprijs van energieopslag ook daalt, evolueert deze trager dan de daling bij hernieuwbare energieproductie. “Momenteel is de kost voor opslag 190 dollar/MWh,” verduidelijkt Lewiner. “Dit zal dalen naar 100 dollar/MWh. De opmars van de elektrische auto zal een grote rol spelen in deze evolutie.”

 

Chaos op de energiemarkten blijft

Met al deze evoluties en transities, mag het niet verbazen dat de energiemarkten chaotisch zijn en blijven. Grote nutsbedrijven hebben het moeilijk om hun winstmarges veilig te stellen. Volgens Lewiner is het gebrek aan efficiëntie opslagcapaciteit daar mee de oorzaak van. “Vooral in Europa zien we dat de productie van hernieuwbare energie in de afgelopen jaar sterk ondersteund is door subsidies. Hierdoor zijn er veel projecten bijgekomen. Maar de marktregels zijn niet gewijzigd waardoor ook de traditionele centrales blijven produceren. Bijgevolg is er op sommige momenten overproductie, bijvoorbeeld wanneer er veel wind is. De producenten en netbeheerders moeten daarmee omgaan. Gelukkig is het subsidietijdperk nu stilaan achter de rug en zien we dat de markt ook flexibeler wordt.

Gevraagd naar de acties die nutsbedrijven kunnen ontwikkelen, is Lewiner duidelijk: “Ze moeten transformeren naar een servicebedrijf. Hun klanten zijn het belangrijkste. Ze moeten ze beter leren kennen en er nieuwe diensten voor ontwikkelen, bijvoorbeeld rond batterijtechnologie of energie-efficiëntie. Transparantie is daarbij belangrijk. Een vertrouwensband opbouwen zodat hun klanten ook langer klant blijven, is daarbij cruciaal. Daarnaast moeten ze inzetten op digitale transformatie. We zien dat energiecentrales die gedigitaliseerd zijn, 24% kostenefficiënter zijn dan de traditionele. De Europese spelers kunnen daarin veel leren van hun Amerikaanse collega’s. Daar zijn de centrales in grotere mate gedigitaliseerd.”

De energieconsumenten, of het nu particulieren, overheden of bedrijven zijn, mogen de komende jaren dus meer dienstverlening van de nutsbedrijven verwachten met nieuwe diensten, meer transparantie en duidelijkheid op de facturen, echte groene energie en een betere regeling van de zelfconsumptie van eigen geproduceerde energie. Daar kunnen we als klant niet rouwig om zijn.

(bron: Capgemini - tekst: Hilde De Wachter)

Europese energiemarkt blijft chaotisch

Meer items

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief

{{ newsletter_message }}

x