MOBILITEIT – Vlaamse start-up zet het ontmantelen van vliegtuigen op zijn kop

12 april 2019

De luchtvaart ligt in het klimaatdebat steeds vaker onder vuur. De discussie of het wel verantwoord is om aan dumpingprijzen de wereld te blijven rondvliegen woedt volop. Vrijstellingen van accijnzen op brandstof en btw op vliegtuigtickets worden door klimaatwetenschappers en -activisten gezien als niet vol te houden in de concurrentiestrijd met meer duurzame vervoerswijzen.

Een onderbelicht aspect van de luchtvaart is wat er met al die vliegtuigen gebeurt wanneer ze hun dienst bewezen hebben. We kennen de beelden van scheepswrakken die op Bengaalse stranden in erbarmelijke toestanden verschroot worden. Maar hoe zit het met vliegtuigen? Waar komt die Boeing die je naar Malaga voert, terecht aan het einde van zijn leven? Wordt die ook gedumpt? En zo ja, valt daar dan niet meer mee te doen?

Vragen die ook Koen Staut, CEO van de Belgische startup Aerocircular, zich een vijftal jaar geleden stelde. Hij kwam tot de vaststelling dat het gros van de gepensioneerde vliegtuigen strandt op een zogenaamde ‘boneyard’, vaak in een woestijn in de VS en als ze daar niet ten eeuwigen dage blijven staan, laagwaardig ‘gescrapt’ worden.

Dat moet beter kunnen?

“Inderdaad”, bevestigt Koen Staut. “Het deed me pijn aan de ogen om dat te zien gebeuren met vliegtuigen waar jaren ontwikkeling en design in steekt. Machines vol waardevolle onderdelen en materialen, ooit verkocht voor tientallen miljoenen, die verloren gaan door ze te parkeren tot ze als roestbakken door hun wielen zakken. Of door ze te laten vernietigen door een ordinaire bulldozer. De waardevolle materialen gaan gewoon verloren op die manier. Old school downcycling. En dat terwijl iedereen de mond vol heeft van hoogwaardige recycling en circulaire economie. Ik kon me niet voorstellen dat dit niet beter zou kunnen.”

“Koen Staut, CEO van Aerocircular: “Het gros van de bedrijven die vliegtuigen ontmantelen doet louter aan cherry picking: de meest waardevolle onderdelen worden verwijderd en worden als wisselstukken in de luchtvaart duur doorverkocht. Wat overblijft: de structuur van het toestel met romp, vleugels, staart en vaak het complete interieur, blijft meestal onaangeroerd liggen, in de woestijn of in een uithoek van een luchthaven.”En daar ligt de oorsprong van Aerocircular?

Klopt. Ik ben de markt gaan onderzoeken. Ik wilde weten wie met vliegtuigontmanteling bezig is. Hoe deze bedrijven dat aanpakken. Wat de drijfveren zijn van vliegtuigeigenaren om zich op een bepaald moment te ontdoen van hun investering. En vooral: kan aan hen niet meer geboden worden bij het einde van de economische levensduur van een vliegtuig? Het is vandaag in de meeste gevallen nog een kost voor een vliegtuigeigenaar om van een toestel af te geraken. Ik was er meteen van overtuigd dat het beter moest kunnen dan het parkeren tot er niets van waarde meer overblijft. Of beter dan het ‘scrappen’ op een manier waarbij alle materialen op een hoopje gegooid worden en je in het beste geval drankblikjes kan maken van het gerecycleerde aluminium.

Ik heb mijn eigen ervaringen uit de financiële sector samengebracht met mensen die verstand hebben van vliegtuigen en mensen die verstand hebben van materialen en recycling. Dit complementaire team heeft geleid tot een businessmodel dat de sector van end-of-life vliegtuigen helemaal op zijn kop blijkt te zetten.

Waarin verschilt dat businessmodel van wat de anderen al doen?

Het gros van de bedrijven die vliegtuigen ontmantelen doet louter aan cherry picking: de meest waardevolle onderdelen worden verwijderd en worden als wisselstukken in de luchtvaart duur doorverkocht. Het gaat dan in de eerste plaats over motoren, landingsgestellen, avionica en bewegende delen die aan veel sleet of potentiële schade onderhevig zijn zoals deuren, flaps, rudders. Wat overblijft: de structuur van het toestel met romp, vleugels, staart en vaak het complete interieur, blijft meestal onaangeroerd liggen, in de woestijn of in een uithoek van een luchthaven. Je moet daar maar eens op letten. In het beste geval gaat er een knipschaar aan het werk en worden de brokstukken afgevoerd naar een shredder. Van verregaande materiaalscheiding is sowieso nauwelijks sprake. Hun businessmodel is er eentje van het zo goedkoop mogelijk aanschaffen van oude vliegtuigen om vervolgens marge te vinden in het doorverkopen van wisselstukken voor de luchtvaart en met nauwelijks return op de materialen.

Hoe pakt Aerocircular het aan?

Wij kopen geen vliegtuigen. Aerocircular biedt een one-stop-shop oplossing aan via een dienstenmodel. De eigenaar van het vliegtuig blijft eigenaar. We recupereren voor hen alle waardevolle wisselstukken in samenwerking met Lufthansa Technik, onze partner in deze. Maar daar stopt het voor ons niet. Wij maken het verschil in wat de anderen laten liggen. We hebben nieuwe bestemmingen voor grote structurele onderdelen van de vliegtuigen zoals de cockpits en volledige secties van de romp.

En we gaan veel verder in het creëren van waarde uit de achtergebleven materialen. We doen daar ook veel onderzoek en ontwikkeling naar. We halen meer waarde uit het aluminium (het grootste aandeel in gewicht), recupereren meer titanium en roestvrij staal en hebben nu al afnemers voor een deel van de composieten. We zetten in op nieuwe bestemmingen en ontwikkelen oplossingen voor materialen die elders op de afvalberg of in de verbrandingsoven eindigen. Dat kan door de uitbouw van een eigen netwerk, een ecosysteem van afnemers, designers en samenwerking met overheden, universiteiten en onderzoekscentra. Door zo hard in te zetten op die permanente zoektocht, kunnen we sinds kort ook een interessant model voor het volledig ontmantelen van de motoren – echte hotspots van waardevolle metalen - aanbieden. Het volledige plaatje zorgt ervoor dat vliegtuigeigenaren een beter eindresultaat halen uit een uit te faseren vliegtuig. Door hen bovendien inzicht te bieden in alle eindbestemmingen van hun onderdelen en materialen, kunnen ze een duurzamer verhaal vertellen over hun end-of-life aanpak dan wanneer ze met onze concullega’s in zee gaan.

Waar staat Aerocircular intussen? Zijn jullie operationeel?

Na een lange aanloop vol onderzoeksvragen, het invullen van de financieringsbehoefte en het doorlopen van de nodige procedures voor het opstarten van onze eerste ontmantelingshal, hebben we onlangs de concessie getekend voor de bouw van deze hal op de luchthaven in Oostende. Onze vergunningen daarvoor hebben we al sinds de zomer van 2017. We hebben daar echter niet op gewacht en hebben intussen een aantal projecten op locatie lopen: meerdere Rolls Royce Trent 500 motoren, een Airbus 340 in Frankfurt, een Fokker 50 in Deurne en een eerste reeks narrow body vliegtuigen in aantocht naar Oostende. Verder hopen we binnenkort te ‘landen’ op een locatie in de VS en één in het Midden-Oosten.

Hoe ziet de toekomst eruit?

Met een potentiële markt van vele duizenden passagiersvliegtuigen die de komende jaren worden uitgefaseerd, ziet die er goed uit. Nu we onze concessie hebben getekend in Oostende komt alles in een stroomversnelling. De onmiddellijke toekomst betekent voor Aerocircular het succesvol afronden van de genoemde projecten en het opstarten in Oostende. De ambitie is om meteen door te groeien naar verschillende ontmantelingssites en onze scoop te verbreden naar onder meer militaire vliegtuigen. Een wettelijke (Europese) verplichting om vliegtuigen duurzaam te ontmantelen tot slot, zoals dat bestaat voor elektronica, voor auto’s en schepen maar helemaal niet voor vliegtuigen, zou niet meer dan logisch zijn en voor ons een hele goede zaak. De overheid kan onze sector zo nog een stevige duw in de rug geven.

Tekst: Toon Wassenberg
Foto's: Aerocircular

MOBILITEIT – Vlaamse start-up zet het ontmantelen van vliegtuigen op zijn kop

Meer items

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief

{{ newsletter_message }}

x

{{ popup_title }}

{{ popup_close_text }}

x