MILIEU - Nieuwe ontwikkelingen in de Europese nitraatrichtlijn

2 maart 2020

De nitraatrichtlijn van 1991 is een van de eerste wetgevingen die de toenmalige Europese Economische Gemeenschap uitbracht tegen vervuiling. Ze maakt integraal deel uit van de kaderrichtlijn Water en is één van de belangrijkste instrumenten voor de bescherming van de wateren tegen de druk van de landbouw. Het is het belangrijkste stuk Europese (EU-)regelgeving voor het verminderen van de milieueffecten van stikstof en fosfor van mest en voor het verhogen van de efficiëntie van het stikstofgebruik en is tevens nauw verbonden met andere EU-beleidsmaatregelen die betrekking hebben op lucht- en waterkwaliteit, klimaatverandering en landbouw.

Beeld: De Europese nitraatrichtlijn draagt bij tot de duurzame ontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s) van de Verenigde Naties, meer specifiek aan SDG 6, SDG 14 en SDG 15.

Via deze richtlijn worden een aantal maatregelen opgelegd waaraan de lidstaten moeten voldoen: het monitoren van alle types waterlichamen, het identificeren van wateren die verontreinigd zijn of het risico lopen te worden verontreinigd, het aanwijzen van nitraatgevoelige zones en het vaststellen van codes van goede landbouwpraktijken en nationale actieprogramma's.


Wat is de impact van de nitraatrichtlijn?

De nitraatrichtlijn leidde tot belangrijke beperkingen die een evenwichtige stikstofbemesting moeten ondersteunen: het opbrengen van kunstmest kan enkel in beperkte periodes en ook het opbrengen van stikstof uit mest werd sterk ingeperkt, met extra focus op hellende bodems, tijdens natte omstandigheden, en in de buurt van waterlopen (vermindering van de stikstofuitloging). Het belang van deze evenwichtige stikstofbemesting is velerlei: enerzijds verlaagt het de stikstofinput naar het vee doordat er minder stikstof aanwezig is in het gras, waardoor de productie (en uitstoot) van stikstof door datzelfde vee ook lager zal liggen. Anderzijds verminderen eveneens de risico’s op het uitlogen van stikstof naar het grond- en oppervlaktewater, waardoor de nitraatconcentraties in deze milieucompartimenten dalen. Dit heeft een belangrijke positieve invloed op het risico op eutrofiëring -  de overmatige algengroei die het leven in rivieren en zeeën verstikt.

Ook op hoger niveau heeft de nitraatrichtlijn een zekere invloed: regio's met een grotere bezetting van dieren (en dus meer mestproductie per vierkante km) dienen extra focus te leggen op een goed beheer van de veestapel en een optimale bemestingsstrategie. Het gaat zelfs zo ver dat de nitraatrichtlijn bijdraagt aan de discussie over de afbouw van de veestapel in sommige landen of regio’s.

Globaal kan er gesteld worden dat de nitraatrichtlijn ook de vermindering van negatieve milieueffecten van voedselproductie ondersteunt door de verbetering van de waterkwaliteit en de vermindering van de vervuiling van zoet water en ecosystemen. Hierdoor draagt ze ook bij tot de verwezenlijking van de duurzame ontwikkelingsdoelstellingen (SDG’s) van de Verenigde Naties (SDG 6, SDG 14 en SDG 15).


Stand van zaken nitraatverontreiniging

Ondanks deze positieve algemene trend blijven nitraatvervuiling en eutrofiëring in veel lidstaten problemen veroorzaken. Bijna 30 jaar na de implementatie van de nitraatrichtlijn vormt de nitraatverontreiniging van het grondwater nog steeds een ernstige bedreiging voor de ecosystemen en de menselijke gezondheid. De nitraatdoelstelling van 50 mg/l in het grondwater wordt in verschillende regio's in Europa nog steeds overschreden. Ook de globale gezondheid van onze bodem heeft niet overal de vlucht vooruit genomen: de beperking op het uitrijden van mest, heeft mogelijk in sommige landen geleid tot een groter aandeel van chemische bemesting: eenzelfde hoeveelheid nutriënten werd op het veld gebracht, zonder de toevoeging van de (broodnodige) organische koolstof, wat leidde tot afname van het organisch materiaal of het verarmen van de bodem.

De rest van dit artikel is voorbehouden voor abonnees.

         

MILIEU - Nieuwe ontwikkelingen in de Europese nitraatrichtlijn

Meer items

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief

{{ newsletter_message }}

x

keyboard_arrow_up

{{ popup_title }}

{{ popup_close_text }}

x